Dobre miejsce do zamieszkania

Orzechowo ma już 630 lat, ale ślady osadnictwa są znacznie starsze. Po raz pierwszy nasza wieś pojawia się w dokumentach z 1392 roku jako wieś należąca do parafii Dębno. Orzechowo, to dobre miejsce do zamieszkania, wiemy to nie od dziś, ale od jak dawna?

Na to pytanie odpowiedzi udzielają archeologowie. W niezwykle interesującej publikacji pod tytułem „Archeologia powiatu wrzesińskiego” pod redakcja Michała Brzostowicza, wydaną w 2003 roku przez Stowarzyszenie Naukowe Archeologów Polskich Oddział w Poznaniu, znajdujemy informacje o odkrytych przez archeologów śladach pobytu ludzi na terenie dzisiejszego Orzechowa.

Najstarsze ślady pochodzą z okresu neolitu i datowane są na (2500 r. p.n.e.).

Wiążą się z „horyzontem klasycznym” ceramiki sznurowej. Na terenie powiatu wrzesińskiego odkryto 8 stanowisk związanych z kulturą ceramiki sznurowej, w tym jedno domniemane cmentarzysko na terenie Orzechowa. Skoro było cmentarzysko, to znaczy, że byli tu także ludzie.

Starsza epoka brązu

Następne odkryte przez archeologów ślady pobytu ludzi pochodzą ze starszej epoki brązu (1500 – 1300r. p.n.e.) są to pojedyncze znaleziska ceramiki.

Ślady kultury łużyckiej

Badania archeologiczne na terenie Orzechowa prowadzone były już przed II wojną światową Odkryte zostały wtedy ślady, pochodzące z okresu halsztyckiego kultury łużyckiej ( 700- 400 r.p.n.e.) Znaleziono wtedy wyposażenie grobów, bransolety, szpile, igły, fragment naszyjnika, w innym miejscu odnaleziono drugie cmentarzysko datowane na okres halsztycki C (700 – 550 r. p.n.e.) Zlokalizowano 7 grobów ciałopalnych bardzo zniszczonych. Archeolodzy odkryli w nich naczynie wazowate pełniące funkcję popielnicy, małą amforkę, garnek jajowaty i kubek. Kolejne badania przyczyniły się do odkrycia dziewięciu kolejnych stanowisk kultury łużyckiej.

Wpływy rzymskie

Około I tysiąclecia p.n.e. na terenie Wielkopolski doszło do zmian kulturowych. Pojawiła się wtedy kultura pomorska. Stwierdzono skupiska stanowisk, punktów osadniczych także na terenie Orzechowa. Być może był to początek osadnictwa na terenie naszej wsi.

Dzięki prowadzonym od 1978 roku badaniom archeologicznym pod nazwą Archeologiczne Zdjęcie Polski, na terenie Orzechowa zlokalizowane zostały cztery stanowiska z okresu wpływów rzymskich. Są to trzy stanowiska osadnicze i cmentarz.

Wczesne średniowiecze

Są w Orzechowie także ślady osadnicze z okresu wczesnego średniowiecza zlokalizowane w najstarszej części wsi. Jest to czas pomiędzy X i XII w.

W XIII w. Orzechowo, ale też wiele miejscowości leżących obecnie na terenie gminy Miłosław wraz z Miłosławiem i Biechowem stały się własnością rycerskiego rodu Doliwów.

Jak czytamy w wydanych w 1923 roku „Studja nad pierwotnem rozsiedleniem rycerstwa wielkopolskiego” autorstwa ks. Stanisława Kozierowskiego ze Skorzewa Wracając do naszych Kotów (Doliwowie z Dębna i Miłosławia używali przydomka Kot – wyjaśnienie J.S.) z Dębna i Biechowa wspomnę, że Maciej Kot z Dębna posiadał w r. 1393 prócz Dębna Sołeczno i Pawłowice, … uposażył r.1401 w rodzinnem swem Dębnie kościół parafialny, a z wyznaczenia dziesięcin i czynszów rozmaitych wynika, że zgromadził w swym ręku Kębłowo, Lipie, Gorzyczki, Rudki a. Bojanowo, Wolicę, Ostrów, Doszkowo, Orzechowo, Czersewo (Czeszewo), a jezioro Gosarzewo należało do kościoła w Dębnie .

Na innej stronie tego opracowania czytamy – Orzechowo w parafii dębińskiej poznaliśmy już w 1392 r. jako własność Doliwczyka Świętosława Filipowica z Miłosławia, Gisbrechta i innych.1

Wieś Dębno wymieniana jest w dokumentach już w 1241 roku, parafia w Dębnie wymieniana jest również w XIII w. (Informacja ze strony www.zabytek.pl)

1 „Studja nad pierwotnem rozsiedleniem rycerstwa wielkopolskiego” – Wielkopolska Biblioteka Cyfrowa